Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\gonimo.gif Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa10.jpgΗ Αρχαιότερη συνοικία της Πάτρας
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\greek_ba.gif

Το Βλατερό βρίσκεται ακριβώς κάτω από το φρούριο μέχρι την οδό Κανακάρη προς
τη θάλασσα και από τις σκάλες της οδού Αγίου Νικολάου, μέχρι το λόφο στη δεξιά μεριά (όπου η συνοικία Νεάπολη).Είναι η αρχαιότερη συνοικία της κάτω πόλης.
Στη συνοικία αυτή βρέθηκε αγαλμάτιο της Κυβέλης -θεάς και της γονιμότητας-η παράδοση δε αναφέρει πως εκεί υπήρχε και ναός της θεάς. Επί Φραγκοκρατίας η αγορά βρισκόταν εκεί, γιατί αναφέρεται οδός υποδηματοποιών ,κρεοπωλών, εριουργών, προ πάντων εριουργών, αυτών δηλ. που επεξεργάζονταν τα μεταξωτά υφάσματα.
Οι Βυζαντινοί βλάττην και βλάττιον και βλαττίον ονόμαζαν την πορφύρα και από το χυμό της βαφόμενα μεταξωτά υφάσματα.
Το τοπωνύμιο Βλατερό έχει σχέση με την πιο πάνω ερμηνεία.
Ίσως εκεί ήσαν και τα βιομηχανικά καταστήματα της Δανιηλίδας ή γενικότερα των Βυζαντινών χρόνων. Η Δανιηλίδα ήταν μια πλούσια αρχόντισσα του Θ΄ αιώνα μ.Χ. Η περιγραφή της ζωής της μοιάζει με παραμύθι ,με ένα ωραίο παραμύθι για βασιλιάδες, έμπορους, στρατιωτικούς , σε ταξίδια μακρινά. Όλα τα ιστορικά κείμενα των χρόνων εκείνων μιλάνε για την χήρα Δανιηλίδα , τα πλούτη της, την εξυπνάδα της και την ομορφιά της.
Φαίνεται πως η Πάτρα την εποχή αυτή ήταν μια ακμάζουσα πόλη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Και φαίνεται ακόμη πως "ηγέτις τάξις εν Πάτραις η εμπορική",χαρακτηριστική έκφραση για την άνθιση του εμπορίου των παλιών και των νεωτέρων χρόνων.
Στους δρόμους του Βλατερού γίνονται συνεδριάσεις δικαστικές και πλειστηριασμοί κτημάτων, αγοροπωλησίες, εμπορικές συναλλαγές, μεταφορές εμπορευμάτων στο λιμάνι από το μεγάλο δρόμο "την πλατεία οδό" που βγάζει στη θάλασσα (σημερινή οδός Αγ.Νικολάου).
Το Βλατερό πυκνοκατοικήθηκε στους Βυζαντινούς κυρίως χρόνους, θεωρείται δε υγιεινή περιοχή σε αντίθεση με την κάτω πόλη που ήταν ελώδης. "
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\gonimo.gif "Αι Πάτραι συνεκτίσθησαν μακράν της θαλάσσης και επί λόφων και δια την από θαλάσσης ασφάλειαν (πειρατάς), αλλά και διά την υγιεινήν θέσιν πράγματι υψηλήν και ευάερον". (Διαβάζουμε στο ιστορικό λεξικό του κ. Κώστα Τριανταφύλλου). Όσοι κατοικούσαν κοντά στη θάλασσα υπέφεραν από την τοπική "μαλάτσα" υγρασία που προέρχεται από τη θάλασσα και από τα έλη. Οι αρρώστιες και οι επιδημίες , έπαιρναν τραγικές διαστάσεις πολλές φορές.
Το 1841 η εφημερίδα των Πατρών "Καρτερία" καταγγέλλει πως: απέθνησκον επί 6.000 κατοίκων επτά στους οκτώ άνθρωποι την ημέρα και προτρέπει τους κατοίκους να φύγουν "από την κοιλάδα ταύτην του Κλαυθμώνος" , όπως χαρακτηριστικά την ονομάζει.
Ενώ κοντά στη θάλασσα η περιοχή ήταν ακατοίκητη και ελώδης τα παλιά χρόνια , πιο πάνω στην περιοχή του Βλατερού , αρχίζουν οι κήποι και τα περιβόλια. (Χαρακτηριστικό της γονιμότητας και της ευφορίας του εδάφους).
Ας θυμηθούμε ,ότι λατρεύοταν η θεά Κυβέλη στο χώρο αυτό , θεά της γονιμότητας και της ευφορίας. Μετά την απελευθέρωση , στη θέση τέσσερες βρύσες του Βλατερού υπάρχει κρήνη , (βρύση) και στου Θάλη το περιβόλι μεταξύ του Ναού των Εισοδίων και του Αγίου Νικολάου υπάρχουν πολλά φρέατα (πηγάδια). Γι΄ αυτό κάθε σπίτι έχει και το περιβόλι του με άφθονα δένδρα καρποφόρα που οι περιηγητές από τους Ρωμαϊκούς ακόμη χρόνους θαύμασαν.

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa3.jpg
κήπος σε σπίτι του Βλατερού από το 1900

Ο Κούρτιος λέγει πως "Αι Πάτραι κατέχουν μίαν από τας γονιμωτέρας πεδιάδας της Αχαΐας. Όμως ο περιηγητής Πρόκος γράφει , πως "το λάδι των Πατρών δεν είναι κατάλληλον παρά δια τους εριουργούς (τους κατασκευαστές υφασμάτων) και έχει αγοραστάς Γάλλους". Σημειώνει επίσης παραγωγή μετάξης , βάμβακος και καπνού "δια χρήσιν των κατοίκων". Άλλος περιηγητής βρίσκει το αργιλλώδες έδαφος των Πατρών κατάλληλο "δια σταφιδαμπέλους , σίτον και ελαιόδεντρα".
Ο Μανζάρ (περιηγητής) αναφέρει πως οι Τούρκοι "εξερρίζωσαν πάσαν βλάστησιν εις τας Πάτρας πλην μιας πλατάνου παρά την Α΄ είσοδον της ακροπόλεως".Αφού βέβαια οι Οθωμανοί Τούρκοι δεν κατάφεραν να ξεριζώσουν τον Ελληνισμό επί τετρακόσια ολόκληρα χρόνια ,η καταστροφή και ο ξεριζωμός των δέντρων ήταν η εκδίκησή τους.

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\gonimo.gif Ελληνική επανάσταση 1821 ,πρωτεργάτης της , η Φιλική Εταιρία(μέλη της οποίας υπήρξαν πολλοί Πατρινοί) και ο Μητροπολίτης Γερμανός.
Η Πάτρα πρωτοστατεί με αποτέλεσμα τη φωτιά και τον αφανισμό.
Το Βλατερό πυρπολείται την Κυριακή των Βαΐων του 1821 και οι κάτοικοι φεύγουν όπου επανέρχονται το Νοέμβριο πρόσκαιρα στην καμένη συνοικία τους.
Το πρώτο σπίτι που πυρπόλησαν οι Τούρκοι ήταν το σπίτι -προξενείο-του Ανδρέα Κοντογούρη στο Βλατερό. Ο Ανδρέας Κοντογούρης - πρόξενος Πρωσσίας και Βαυαρίας-μαζί με άλλους Πατρινούς προετοίμασε την επανάσταση του 1821. Εδώ ας σημειώσουμε πως η οικογένεια Κοντογούρη έχει την καταγωγή της από την Κεφαλλονιά.
Ο Αριστομένης, εγγονός του Ανδρέα, το 1842 παίρνει σύζυγο τη Βικτωρία Σισίνη, εγγονή του Μάρκου Μπότσαρη. Το 1892 είναι δήμαρχος στην Πάτρα και με δική του πρωτοβουλία ιδρύεται η Φιλαρμονική Εταιρεία(Το σημερινό ωδείο).
H νεώτερη Πάτρα μέσα από τις στάχτες της αναγεννήθηκε και πήρε το δρόμο της ανάπτυξης στο τέλος του δεκάτου εννάτου αιώνα και στις αρχές του εικοστού.
Το 1904 η τοπική οικονομία σημειώνει ανάκαμψη που συνεχίζεται σταθερά ως το 1914.Αυτή κυρίως η δεκαετία μπορεί να θεωρηθεί ως η belle epoque της Πάτρας. Βέβαια δεν ήταν -ωραία- belle- για όλους τους Πατρινούς, αλλά επέτρεπε σε όλους να δραστηριοποιούνται και να αισιοδοξούν.
Τα καλλιμάρμαρα μέγαρα, κτίζονται κυρίως στην κάτω πόλη, αν εξαιρέσουμε την Πλατεία Αγίου Γεωργίου και φαίνεται καθαρά από την αρχιτεκτονική της εποχής , πως η επάνω πόλη- απάνω χώρα - παραμελείται.

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa1.jpg

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa28.jpg

 

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa6.jpg

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa8.jpg

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\gonimo.gif Το Βλατερό και το γειτονικό Μαρκάτο με τα χάνια και τα εργαστήρια θυμίζουν για χρόνια πολλά Τουρκόπολη.
Εκεί οι κάτοικοι είναι φτωχοί, αγράμματοι, εργάτες χωρίς υπόληψη από την αριστοκρατία του κέντρου.
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa32.jpg Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa31.jpg Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa5.jpg
σπιτάκια στο Βλατερό

Στις φτωχογειτονιές του Βλατερού υπήρχαν καφενεία και ταβέρνες και οι αμαξάδες , οι καραγωγείς , οι φορτοεκφορτωτές και οι εργάτες του λιμανιού πριν κατηφορίσουν προς τους τόπους της εργασίας τους , έπιναν στα καφενεία της γειτονιάς τους , το πρωϊνό τους ρόφημα (καφέ ή τσάϊ) συνοδευόμενο από κονιάκ και τεντούρα.

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa12.jpg Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\pa37.jpg Ταβέρνες στην περιοχή Βλατερού
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\gonimo.gif Σαν γνήσιοι έλληνες κρατούσαν τα ήθη και τα έθιμά τους . Το μεγάλο ξεφάντωμα στο Βλατερό γινόταν στη γιορτή του Αγίου Νικολάου.
Ο Άγιος Νικόλαος- ο παλαιότερος ενοριακός ναός στη Πάτρα από την εποχή της Τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα - είναι ο μοναδικός ναός της συνοικίας. Ο Ναός ιδρύεται από τους Βυζαντινούς και μετά από τους κατακτητές Φράγκους και Τούρκους μένει τελικά στα χέρια των Ορθοδόξων.
Ο Mangeart (περιηγητής) περιγράφει πως γιόρτασαν το 1828 οι Πατρινοί ελεύθεροι τον "Άγιο Νικόλαο". "Οι ναυτικοί άναψαν πυροτεχνήματα και περιεφέρθη δίσκος για τα πρώτα έξοδα του ναού, όπου Έλληνες και Γάλλοι έδωσαν πρόθυμα".
Το Τέμπλο του ναού είναι χαρακτηριστικό δείγμα της τεχνικής των μαστόρων εκείνης της εποχής.
"Δια του 379021-11-1886 συμβολαίου Π. Παπαδιαμαντοπούλου οι Επίτροποι του ναού Γ. Τριανταφύλλου , Βαφείδης , Π. Κατσικόπουλος και ΑΘ. Μανιατόπουλος ανέθεσαν την κατασκευή του τέμπλου στον μάστορα Γερ. Ανδρ. Ταμουλιάνο , Κεφαλλήνα "παρόμοιο καθώς της Παντανάσσης , δωδεκάορτο... με τρεις θύρες και βιμόθυρα η εικόνα του Αγ. Νικολάου να ξεπέχει από το τέμπλο ως του Αγ. Ανδρέα όλου του τέμπλου..."
Το 1885 είχαν χτιστεί τα θεμέλια του νέου ναού, αλλά λόγω κατολισθήσεως τα έργα εγκαταλείφθησαν και ο ναός κτίσθηκε βόρεια, όπου υπάρχει και σήμερα. Άλλη πηγή αναφέρει πως το 1811 ο παλιός ναός καταστράφηκε από έκρηξη της πυριτιδαποθήκης του φρουρίου, αλλά επισκευάστηκε και διασώθηκε ώστε μετά την απελευθέρωση τέθηκε σε λειτουργία.Από τους Βυζαντινούς χρόνους μέχρι την Τουρκοκρατία ήταν νεκροταφείο. Τούτο φαίνεται από διαθήκη της εποχής "Το κορμί μου να το θάψουν στον Άγιο Νικόλαο του Βλατεριώτη...". Το νεκροταφείο έπαψε να λειτουργεί όταν κτίστηκε ο σημερινός ναός . Το 1828 γίνονται πάντως ενταφιασμοί ακόμη.
Οι Βλατεριώτες όπως όλοι οι Πατρινοί είναι πιστοί στις θρησκευτικές παραδόσεις. Παρακολουθούν τις τελετές και τις λειτουργίες της εκκλησίας με πίστη και ευλάβεια.Στην εικόνα του Αγίου Νικολάου θα υπάρχει πάντα ένα τριαντάφυλλο ή μία γαρδένια και δίπλα ένα μεγάλο κερί "ίσαμε το μπόϊ μου", τάμα για θεία βοήθεια.
Τα χρόνια περνούν, οι γενιές φεύγουν η μία κοντά στην άλλη.Οι βαλκανικοί πόλεμοι, ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.Το Μικρασιατικό και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος θα επηρεάσουν τη ζωή και τη δράση των Πατρινών.
Στην πλατεία ΄Ολγας θα στηθεί μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη και στις μεγάλες γιορτές θα καταθέτουν δάφνινα στεφάνια οι Πατρινοί με τη συνοδεία πένθιμων εμβατήριων.
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\olgas1.jpgΠαρελάσεις και λιτανείες γίνονται στις μεγάλες θρησκευτικές και εθνικές γιορτές. Αυτό όμως που έχει πάρει "άλλες" διαστάσεις στις μέρες μας είναι το Πατρινό Καρναβάλι.Αναπαραστάσεις του γάμου της Γιαννούλας, των χοροεσπερίδων της belle epoque στο δημοτικό θέατρο και ένα σωρό άλλες επινοήσεις κάνουν ξεχωριστή πόλη την Πάτρα
εκείνες τις μέρες.
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\gonimo.gif

                                                                                                                                           Η Πλατεία Όλγας το 1900                


Το 1884 ο σατυρικός ποιήτης Ηλίας Συνοδινός έγραψε για την Πάτρα...
ζητεί πλουσίας εορτάς και ξεφαντώσεις θέλει
ενώ πολλοί δεν έχουνε να πάρουνε καρβέλι

Φαίνεται λοιπόν καθαρά η αγάπη των Πατρινών για το γλέντι και τη διασκέδαση.
Στο Βλατερό διατηρούνται ακόμα ταβέρνες και καφενεία.
Στην οδό Αγίου Νικολάου λειτουργούσε και καφωδείο (ανάλογο των νυχτερινών κέντρων) της εποχής μας, το 1884.

οδός Αγίου Νικολάου το 1900
Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\nikol.jpg
Οι εφημερίδες της εποχής γράφουν με κάθε λεπτομέρεια τα διάφορα γεγονότα τις μέρες του Καρναβαλιού.....

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\carnival.gif
φλάμπουρο του καρναβαλιού

 

το κείμενο είναι απόσπασμα από παλιά εργασία περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του 9ου ΓυμνασίουΠατρών
"Βλατερό , η αρχαιότερη συνοικία της Πάτρας", με επιμέλεια της φιλολόγου
Ευγενίας Πέττα -Λιάτσου
Οι φωτογραφίες είναι προσθήκη στο κείμενο κατά την διάρκεια της δημιουργίας της σελίδας

Περιγραφή: Περιγραφή: C:\Users\σπυρος\Desktop\ΑΡΧΕΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟ  ΙΤΤΥ\narleft.gif Αρχική σελίδα